Sosyal uyum sorunları / Fobi

Anasayfa

Sosyal uyum sorunları

Sosyal uyum sorunları; ergenlikten yaşlılığa kadar kişinin ikili ilişkilerde ve topluluk içinde rahatsız hissetmesi ve hatta bazı fiziksel belirtiler göstermesidir. Aslında tam ve tamam olan kimlik ve kişilik yapısına rağmen ve iyi bir eğitim almış olmasına rağmen kişi bu tip bir sıkıntıya anlam veremez. Temelde güvensizlik hissi, insanlar tarafından izleniyormuş duygusu, davranışlarını kontrolde zorlanma, kaçınma, katılımı reddetme gibi değişik duygusal ve düşünsel tepkiler ortaya çıkar. Fiziksel olarak ateş basması, kalp çarpıntısı, boğuluyormuş hissi, el ve ayaklarda çekilme ve uyuşmalar, barsak hareketlerinin artması gibi çeşitli fiziksel belirtiler gözlenebilir.

Yaşlılıkta uyum sorunları

Artan yaşlı nüfusla birlikte bu dönemdeki insanların fiziksel sorunları kadar psikolojik ve sosyal uyum sorunları ile de ilgilenme ihtiyacı artmıştır. Yaşlılık döneminde insanlar, hayatın son dönemiyle ve ölümle yüzleşmek, sevdiklerini kaybetmek, sosyal olarak güçlü olan rollerinin zayıflaması ve kronik sağlık sorunları gibi bir çok sorunla karşılaşırlar. Yaşlanma sürecinde kişinin hayattaki rollerinde değişiklikler (emeklilik, eşlerin kaybı gibi) olur. Gençlere göre sosyal ilişki kurabilme olasılıkları azalmıştır. İlişkilerin derinliği değişmiştir. Fiziksel olarak düşük enerji düzeyi daha az aktiviteye yol açar. Psikolojik olarak yaşlılık öteki kişilerden çok kendine odaklanmaya neden olur ve bunların sonucunda sosyal olarak topluluğa katılma düzeyinde azalma görülür. Yaşlılık döneminin hareketsiz, fiziksel ve ruhsal açıdan çöküş yılları olduğu şeklindeki olumsuz düşünce şablonlarını azaltmak başarılı yaşlanmayı sağlamaya katkıda bulunacaktır.

Fobi

DSM-IV'e göre fobi kaçma ve sakınma güdülerinin hakim olduğu bir durumdur.

Özgül bir nesne ya da durumun (örn. uçakla seyahat etme, yüksek yerler, hayvanlar, enjeksiyon yapılması, kan görme) varlığı ya da böyle bir durumla karşılaşacak olma beklentisi ile başlayan, aşırı ya da anlamsız, belirgin ve sürekli korku.
Fobik uyaranla karşılaşma hemen her zaman birden başlayan bir anksiyete tepkisi doğururur, bu da duruma bağlı ya da durumsal olarak yatkınlık gösteren bir panik nöbeti biçimini alabilir. Not: Çocuklarda anksiyete, ağlama, huzursuzluk gösterme, donakalma, sıkıca sarılma olarak dışa vurulabilir.
Kişi korkusunun aşırı ya da anlamsız olduğunu bilir. Not: Çocuklarda bu özellik bulunmayabilir.
Fobik durum(lar) dan kaçınılır ya da yoğun anksiyete ya da sıkıntıyla buna/bunlara katlanılır.
Kaçınma, anksiyöz beklenti ya da korkulan durum(lar) da sıkıntı duyma, kişinin olağan günlük işlerini, mesleki ( ya da eğitimle ilgili) işlevselliğini, toplumsal etkinliklerini ya da ilişkilerini bozar ya da fobi olacağına ilişkin belirgin bir sıkıntı vardır.
18 yaşın altındaki kişilerde süresi en az 6 aydır.
Özgül bir nesne ya da duruma eşlik eden anksiyete, panik nöbetleri ya da fobik kaçınma, obsesif-kompulsif bozukluk (örn. bulaşma ile ilgili saplantısı olan birinin kir ve pislikten kaçınması), travma sonrası stres bozukluğu (örn. ağır bir stres etkenine eşlik eden uyaranlardan kaçınma), agorafobi ile birlikte panik bozukluğu ya da panik bozukluğu öyküsü olmaksızın agorafobi gibi başka bir psikiyatrik bozuklukla daha iyi açıklanamaz.

Tipleri: Hayvan tipi, Doğal çevre tipi (örn. yükseklikler, fırtınalar, su), Kan-enjeksiyon-yara tipi, Durumsal tip (örn. uçaklar, asansörler, kapalı yerler), Diğer tip (örn. soluğun kesilmesine, kusmaya ya da bir hastalığa yakalanmaya yol açabilecek durumlardan fobik kaçınma; çocukların yüksek seslerden ya da özel giysili masal kahramanlarından korkması) gibi.

Sosyal sorunların terapide genellikle konuşma terapisi, bilişsel-devranışçı yaklaşım, hipnoterapi ve EFT uygulanır. Bu şekilde çözülemeyen sosyal sorunlar ve fobilerde altta yatan bir dinamik faktör söz konusu olabileceği için klasik psikoanalitik psikoterapi uygulanması gerekebilir.

Başa dön